người việt năm châu

CÁC TẬP ĐOÀN LỚN TẤN CÔNG THỊ TRƯỜNG TRUNG ÂU. BÁN LẺ LÀ VUA CỦA THỊ TRƯỜNG ( Tham luận tại Diễn đàn Doanh nghiệp VN tại Châu lần thứ 07)

26.09.2013 07:28 7540

Chợ Châu Âu có từ hàng trăm năm trước , chợ hình thành từ khi chưa có đồng tiền là trung tâm kinh tế và giao lưu văn hóa ngoài trời của khu dân cư sinh sống . Nơi đây ngoài trao đổi hàng hóa còn được xem những trương trình văn hóa vui chơi giải trí như xiếc , đàn hát , thi đấu kiếm , đua ngựa …Chợ lúc này thường hay đặt ở trung tâm khu dân cư đó là xung quanh nhà thờ .
CÁC TẬP ĐOÀN LỚN TẤN CÔNG THỊ TRƯỜNG TRUNG ÂU. BÁN LẺ LÀ VUA CỦA THỊ TRƯỜNG ( Tham luận tại Diễn đàn Doanh nghiệp VN tại Châu lần thứ 07)
ông. Phạm Ngọc Chu - Ủy viên BCH Olympíc Hungary, Chủ tich hội DN VN tại Hungary.

Qua nhiều thập  kỷ do sự bùng nổ dân số và phát triền mạnh kinh tế , nhu cầu trao đổi hàng hóa và giao lưu văn hóa ngày càng cao hơn , cho nên những khu trung tâm kinh tế và văn hóa xung quanh nhà thờ dần dần tách ra từng khu riêng biệt . Chợ là một khu riêng , nhà hát rạp xiếc khu riêng , đua ngựa khu riêng … Và đến ngày nay chợ cũng dần dần mất đi thay thế bằng những trung tâm thương mại khổng lồ khép kín với đầy đủ và nhiều các siêu thị lớn chuyên dụng khác nhau như đồ ăn uống , may mặc , đồ điện tử , rạp chiếu phim …

Bán lẻ là nhà phân phối trực tiếp hàng hóa hàng ngày đến người tiêu dùng . Hàng hóa xuất xưởng từ nhà máy , nông trường , trang trại …đến cửa hàng bán lẻ được hay không còn phụ thuộc vào nền kinh tế và đời sống người dân khu vực đó . Kinh tế yếu kém cùng đời sống người dân thấp văn hóa mua bán tủn mủn thì hàng hóa bao giờ cũng phải qua một khâu trung gian đó là bán sỉ ( bán buôn hàng hóa với số lượng lớn ).

Nhà bán sỉ đấu thầu tất cả những hàng hóa xuất xưởng rồi giao cho các nhà bán lẻ cô đơn ở các khu vực khác nhau . Kinh tế càng yếu kém thì các công ty bán sỉ càng có doanh thu lớn , bởi vì nó được thừa hưởng nền kinh tế chỉ đạo vô kế hoạch không phụ thuộc vào thị trường cung cầu . Các công ty bán sỉ có khi lái xuất % còn cao hơn những công ty bán lẻ , có nhiều khi hàng trở về chưa nhập kho đã bán hết .

Ở Việt Nam kinh tế yếu kém , người dân thu nhập thấp , chi mua tằn tiện nên sinh ra các chợ „ cóc „ , trong vòng 10 đến 20 năm nữa nếu nguời lao động bình thường chúng ta có thu nhập 500 US Đô

La trở lên , thì mô hình chợ „ cóc „ sẽ dần dần mất đi , thị trường nó tự đào thải chứ không ai cấm đoán .

Ở Đông Âu trước những năm 1995 mô hình bán lẻ nhỏ nhen của các doanh nghiệp bản địa vẫn còn tồn tại , họ thường sử dụng cửa hàng với diện tích nhỏ 30-50m2 hoặc người nào giỏi lắm thì mới có cửa hàng 100 hoặc hơn 100 m2 . Nhiều doanh nghiệp còn tận dụng Gara Ôtô , tần hầm dưới đất , kho bé ...làm cửa hàng . Bây giờ các loại cửa hàng này đã biến khỏi thị trường .

Sơ đồ bán lẻ của Hungary , trước năm 1990 thì trên 60%  thị trường bán lẻ là trong tay tư nhân , phần còn lại là các cửa hàng của nghèo nàn hàng hóa của nhà nước  . Bây giờ thì ngược lại trên 70% thị trường trong tay các tập đoàn bán lẻ đa quốc gia .

Sau năm 1990 các nước Đông Âu thay đổi thể chế chính trị , các công ty đa quốc gia đã cử người đi khảo sát thị truờng và cả xã hội , văn hóa , nếp sống của người dân bản sứ . Một số nhà nghiên cứu kinh tế Tây Âu đã tuyên bố . Sau hơn chục năm các nhà đầu tư sẽ làm thay đổi phong cách  mua bán người dân bản sứ . Điều đó đến bây giờ đã đúng .

Nguyên nhân chính sự thay đổi phong cách mua hàng người dân , sau năm 90 thay đổi chính quyền , các nước Đông Âu đã phát triển kinh tế đúng hướng , tổng thu nhập quốc dân tăng nhanh đều trong nhiều năm , lương bình quân đầu người cũng tăng cao , ngược lại người lao động phải đổi lại với công việc hàng ngày làm việc với thời gian , công xuất , hiệu xuất cao nhất bên cạnh đó

luôn luôn bị sức ép cạnh tranh nghề nghiệp và đe dọa mất chỗ làm việc . Để giành thời gian nghỉ ngơi hiếm hoi , người dân chỉ mua hàng theo chu kỳ thời gian , hoặc một tuần một lần mua nhiều mua đủ . Đó là nguyên nhân chính đẻ ra các  Trung Tâm Thương Mại , Hyper Market lớn .

Lợi dụng dòng người đổ sô đi mua bán ở các Trung Tâm Thuơng Mại , Hyper Market , họ mở hết công suất Marketing để quyến rũ , giữ khách hàng như mua 2 tặng 1 , mua 1 tặng 1 , mua liên tục thì tặng quà , mua đều thì tặng vé trúng thưởng …Rồi những ngày đại hạ giá đưa ra liên tục theo chu kỳ thời gian 1 tuần , 2 tuần , 1 tháng , 1 quý . Rồi những ngày sinh nhật , những ngày lễ , những mùa , thời vụ khác nhau để tung ra các loại hàng phù hợp . Họ đã đánh đúng vào tâm lý và túi tiền của khách hàng .

Khi kinh tế phát triền mạnh thì các Cty bán sỉ cũng dần dần mất đi nhường chỗ cho những tổng kho ( Logistik ) của các tập đoàn bán lẻ . Chúng ta cũng biết một số „ ông vua „ trong thị trường bán lẻ như Walmark , Carefurt , Tesco , Auchan , Lild , Aldi …những tập đoàn này làm lũng đoạn thị trường , nó mua tận gốc bán tận ngọn , nó đi đến đâu là làm các cửa hàng địa phương phải đóng cửa đến đó , các ông chủ bản sứ phải chịu đi làm thuê cho những tập đoàn này .

Ai cũng biết tập đoàn đa quốc gia bán sỉ Metro , tập đoàn này đi đầu về khai thác thị trường mới , năm 1993 Metro mở cửa hàng đầu tiên tại Hungary doanh nghiệp và dân chúng đổ xô đi mua hàng , được vào cửa hàng phải chờ hàng tiếng đồng hồ và xếp hàng dài hơn 100m , xếp hàng từ cổng vào bãi đỗ xe cho đến đi bộ vào cửa , qua nhiều vòng kiểm xoát thẻ . chứng minh thư , đồ dùng cá nhân mang theo ….vào được trong tưởng đã yên thân , thế nhưng sau khi mua hàng xong thì lại một lần nữa xếp hàng dài chờ trả iền . Metro đã phải nhiều lần mở rộng  thêm cửa hàng , hệ thống máy

tính tiền được tăng lên nhiều lần 20 đến 30 , 40 chiếc và hoạt động hết công xuất .

Sau 20 năm hoạt động bây giờ Metro như thế nào . Bãi đỗ xe rộng thênh thang , cửa hàng vắng

tanh , thình thoảng mới có vài khách hàng , doanh nghiệp lởn vởn trong đó . Hệ thống máy tính tiền thu hẹp lại và chỉ có vài chiếc hoạt động . Đây là kết quả hàng loạt các công ty bán lẻ đa quốc khác gia nhảy vào chiếm thị trường làm Metro mất thị phần . Các cửa hàng Metro ở bên nước Áo có khoảng chục máy tính tiền và chỉ vài cái hoạt động thường xuyên . Bên các nước Tây Âu các tập đoàn bán lẻ đã có từ thập kỷ 60, 70 cho nên không có đất cho những doanh nghiệp nhỏ . Cho nên các công ty bán sỉ không phát triển được ,

Chợ Việt Nam chúng ta thịnh vượng những năm 1990 đến năm 2000 do nền kinh tế các nước

Đông Âu còn yếu kém mang tính XHCN , hàng hóa thì thiếu , cửa hàng thì ít , văn hóa vui chơi giải chí nghèo nàn , luật pháp thì lủng củng …dân chúng từ nghèo đến giầu đổ sô ra chợ mua bán đông vui như đi „ trảy hội „ hàng sản xuất ra , nhập khẩu về không kịp bán , chợ lúc nào cũng nhộn nhịp sầm uất , tranh mua tranh bán đến cuối ngày là bán hết hàng . Thời kỳ này gọi là „ mưa vàng „ ở Đông Âu . Từ năm 2000 các nước Đông Âu đã ổn định chính trị , luật pháp và thị trường đã chuyển sang mô hình tư bản chủ nghĩa . Các tập đoàn bán lẻ ồ ạt nhảy vào xâm chiếm thị trường Đông Âu , những trung tâm thương mại , những siêu thị bán lẻ mọc nhanh như nấm đáp ứng mọi nhu cầu người dân . Những khu đông dân thì xây Hyper Market , khu ít dân thì xây Super Market , khu dân giàu thì làm Premier Market , khu dân nghèo làm mô hình Discoun … Chính lúc này chợ của chúng ta , chợ của dân bản sứ , các cửa hàng bán lẻ truyền thống địa phương dần dần teo và biến mất khỏi thị trường .

Theo tính toán của các nhà kinh tế một thành phố nhỏ , hoặc khu dân cư sống tập trung khỏang 40

đến 50 nghìn dân là có thể xây một trung tâm thương mại lớn và có nhiều cửa hàng Hyper , Super Market . Chúng ta cũng thể hình dung ra được dân chúng Đông Âu ngày xưa đói hàng như thế nào khi một thành phố lớn hơn 1 triệu dân mà chỉ có 1 hoặc 2 trung tâm thương mại , Hyper Market thì gần như không có .

Ở Hungary các cửa hàng lớn mọc lên nhiều quá và liên tục họ xây cạnh nhau , xây đối diện nhau , xây chồng lên nhau , làm cho thị trường căng thẳng nẩy sinh ra cạnh tranh không lành mạnh

tiêu cực ảnh hưởng xấu đến người dân tiêu dùng và xã hội . Nhiều tập đoàn bán lẻ đa quốc gia đã rút lui khỏi thị trường như Cora , Bristol ( pháp ) , Profi ( Bỉ ) , Match ( Áo ) … chính phủ bắt buộc ra đạo luật tên là „ Plaza Stop „ , tất cả các công ty nào mở cửa hàng trên 300m2 phải xin giấy phép Bộ Kinh Tế . Chứ không để như ngày xưa các quận huyện , thành phố được quyền cấp giấy giấy phép kinh doanh làm cho thị trường hốn loạn . Ngoài ra Ủy ban cạnh tranh chính phủ còn ra đạo luật chống bán phá giá và cấm giá bán ra thấp hơn giá mua vào ...

Hiện nay chúng ta đang sống khủng hoảng trong khủng hoảng , năm 2008 kinh tế toàn thế giới rơi vào khủng hoảng bắt đầu từ hợp chủng quốc Hoa Kỳ , vết thương từ „cơn bão tài chính” chưa hết,  cơn bão thứ hai lại ập đến từ Châu Âu . Khủng hoảng kinh tế Châu Âu đang ở vào giai đoạn quyết liệt và chưa có phương thuốc cứu chữa . Nhiều nước đang trong tình trạng nợ công cao như Ý , Tây Ban Nha , Bồ Đào Nha …cộng với hàng ngày dư âm tăng cao sự phá sản nhà nước Hy Lạp , Síp làm cho đồng tiền Euro mất giá liên tục so với đồng tiền ngoại tệ mạnh khác . Đồng tiền Euro mất giá một thì đồng tiền của các nước Đông Âu có nền kinh tế yếu kém mất giá mười ví dụ như đồng tiền Korona của Tiệp Khắc , Sloty của Ba Lan , Forint của Hungary …Ngay người dân của những nước bản sứ này họ cũng chuyển đổi đồng tiền nội tệ để giữ đồng ngoại tệ mạnh , huống chi các nhà đầu tư .

Các nhà chính trị , các nhà kinh tế , các doanh nghiệp Đông Âu bây giờ đều thờ ơ , lo sợ khi tính đến xát nhập đông nội tệ với đồng tiền chung Euro . Khủng hoảng kinh tế Châu Âu đã gần như làm suy yếu một số ngành nghề lớn như sản xuất Ôtô , xây dựng , sản xuất hàng cao cấp , du lịch … Lượng người thất nghiệp ngày càng tăng cao , đời sống người dân đi xuống dõ dệt . Hiện tại người dân Châu Âu chia làm ba thành phần .

Thành phần thứ nhất là những người dân có thu nhập thấp , thành phần này thì ở bất cứ chế độ nào , xã hội nào , nước nào thì đều không có tiền , họ kiếm được đồng nào thì tiêu hết đồng nấy . Thành phần này chỉ tạo ra sức mua nhỏ của xã hội .

Thành phần thứ hai là những thành phần thu nhập trung bình đến khá , thành phần này ở các nước Châu Âu và các nước kinh tế phát triển chiếm đại đa số , họ tạo ra sức mua , và trao đổi hàng hóa trong thị trường rất lớn , thành phần này quyết định thị trường khủng hoảng hay phát triển , bây giờ thành phần này cũng dần dần mất đi trong xã hội bởi một số nguyên nhân sau :

¤ Thành phần này đa số sống bằng tiền nhà Bank từ mua nhà , ôtô , tivi , tủ lạnh , đi du lịch...thành phần này cũng càng ngày càng nghèo đi vì kinh tế yếu kém , đồng tiền nội địa mất giá nhà Bank tăng lãi xuất , hạn chế cho vay cho nên đồng tiền họ làm ra quanh năm chỉ đủ trả nợ .

¤ Không nhìn thấy tương lai cùng với tâm lý bị sa thải thất nghiệp luôn  luôn ám ảnh trong tâm trí họ , cho nên càng ngày họ càng giữ chặt túi tiền và hạn chế chi tiêu .

¤ Do thâm hụt ngân sách lớn cho nên nhà nước tăng thuế thu nhập và thuế lưu thông hàng hóa làm giảm lớn sức mua của tầng lớp này .

Thành phần thứ ba là thành phần có thu nhập cao trong xã hội , thành phần này ở bất cứ nước nào chế độ nào xã hội nào không bao giờ bị ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế , họ vẫn chi , vẫn mua những cái gì mà họ thích . Thành phần này cũng như thành phần thứ nhất không bao giờ tạo ra năng lực sản xuất và trao đổi hàng hóa dồi dào cho xã hội .

Hàng ngày truyền thông đại chúng đưa tin và bình luận về khủng hoảng kinh tế thế giới , kinh tế Châu Âu , đưa tin về chiến tranh lâu dài ở các khu vực như Trung Đông, Ả Rập...khủng bố thế giới xảy ra liên tục , sự biến đổi mạnh mẽ khí hậu toàn cầu ...chính những sự kiện này làm thay đổi  phong cách tiêu dùng và tâm lý mua bán người dân rất lớn . Ngòai ra các đảng phái chính trị tranh giành quyền lực mãnh liệt trong nhiều thập niên , đưa ra những chính sách mị dân làm tổn hại nền  kinh tế như tăng lương , giảm giờ làm và các khoản ưu đãi hưởng thụ vô căn cứ , mang lợi ích trước mắt một số đảng , nhóm chính trị . Chính nó đã tạo thêm một tầng lớp bất mãn xã hội không tin vào chính phủ và tương lai .

Khó khăn như thế này doanh nghiệp chúng ta xoay sở như thế nào . Chúng ta cũng cần phải thay đổi một cách nhanh chóng cho phù hợp thị trường và người dân tiêu dùng , phải tổ chức lại bộ máy hoạt động doanh nghiệp của mình làm sao gọn nhẹ giảm chi phí và vẫn có hiệu quả cao . Cần phải

loại bỏ những chi nhánh , những cửa hàng không có lãi , chuyền bán một số mặt hàng Luxus đắt tiền quay vòng chậm đọng vốn sang mặt hàng bình dân để phục vụ đông đảo tầng lớp thứ hai đang hàng ngày giữ chặt túi tiền hạn chế chi tiêu .

Thị trường bây giờ chuyển thành những cửa hàng chuyên dụng nhiều mặt hàng phục vụ đời sống nhân dân hàng ngày , ngoài những cửa hàng Hyper Market đồ sộ hàng chục nghìn m2 „trên trời dưới đất „ đủ các thứ để bán . Tôi có thể tạm chia ra trên thị trường một số hình mẫu sau :

    1- Cửa hàng bán đồ thực phẩm ( thịt , bơ sữa , bánh mì , đồ hộp , đồ uống …..)

    2- Cửa hàng bán đồ mỹ phẩm ( tắm , giặt , gội đầu , lau chùi sạch ….)

    3- Cửa hàng bán đồ dân dụng gia đình ( đồ nhà bếp , xong trảo , dao kéo ...)

    4- Cửa hàng bán đồ điện máy ( tivi , tủ lạnh máy giặt ….)

    5- Cửa hàng bán đồ quần áo , vải sợi ( quần áo giầy dép , đồ thể thao ...)

    6- Cửa hàng bán đồ gỗ và nội thất ( bàn , tủ giường ghế …)

Đây chỉ là một số trong rất nhiều hình mẫu cửa hàng chuyên nghiệp . Thế nhưng trong mỗi một cửa hàng chuyên nghiệp họ vẫn có thể khai thác thêm nhu cầu của khách hàng cùng chung một ý muốn và thời gian . Tôi nói ví dụ khi khách mua một bó hoa đem đi tặng thì , ngoài bó hoa khách hàng muốn thêm cái gì nữa đi kèm như gói bánh , kẹo...thế thì ngoài bán hoa có thêm đồ tặng khác ...Hoặc chúng ta cũng thấy một số của hàng bán báo kèm theo lotto , thuốc lá , caffee ….

Điều tôi muốn nói cuối cùng tương lai chợ sẽ mất dần nhường cho các TRUNG TÂM THƯƠNG MẠI , doanh nghiệp chúng ta nếu ai không vào các TTTM thì phải đi tìm những khu đông dân cư sinh sống để mở các cửa hàng chuyên dụng .

Sự phát triền nhanh hay chậm của doanh nghiệp phụ thuộc vào đặt „đường ray” ban đầu .

Budapest 2013 -08-10

Phạm Ngọc Chu

Ủy viên BCH Olympíc Hungary.

Chủ tich hội DN VN tại Hungary.

Về trang chủ

Viết Bình Luận

 
Trước khi gửi ý kiến, xin vui lòng đọc các quy tắc diễn đàn Thời Báo.de

Thời Báo kính mời các CTV, bạn đọc gửi tin và ảnh về các hoạt động cộng đồng người Việt tại châu Âu về địa chỉ [email protected] . BBT sẽ đăng sớm nhất để kiều bào cùng được biết .
Trân trọng, BBT Thời Báo.de .

Tin liên quan

Những bản tin khác