Tin nước Đức

Bầu cử tổng thống Mỹ như thế nào?

08.11.2016 08:48 1462

Hôm nay, 8/11/2016, khoảng 200 triệu cử tri Mỹ được kêu gọi đi bầu cử Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ. Đây là cuộc bầu cử được cho là sẽ có kết quả sít xao giữa bà Hillary Clinton của Đảng Dân chủ và ông Donald Trump của Đảng Cộng hòa.
Bầu cử tổng thống Mỹ như thế nào?
Hai ứng cử viên Tổng thống Clinton và Trump

Mỹ là một siêu cường trên thế giới, nên ai lên làm tổng thống có thể tác động nhiều tới tình hình thế giới, vì vậy cả thế giới đang theo dõi sát sao cuộc tranh cử tổng thống hiện nay. Tuy nhiên, quá trình bầu cử tổng thống ở Mỹ khá phức tạp. Với bài viết này, chúng tôi muốn cung cấp cho độc giả những nét khái quát về quá trình bầu cử tổng thống Mỹ.

Cử tri Mỹ đi bầu vị tổng thống Mỹ với nhiệm kỳ 4 năm, nhưng không phải bầu trực tiếp, mà là bầu gián tiếp, thông qua việc bầu đại cử tri, đại diện cho từng bang. Đồng thời với việc bầu tổng thống, cử tri Mỹ cũng sẽ bầu lại 435 ghế trong Hạ nghị viện và 1/3 trong tổng số 100 ghế của Thượng nghị viện. Các nghị sĩ này lại được cử tri trực tiếp bầu lên. Nhiệm kỳ mới bắt đầu từ đầu tháng 1/2017.

 

Ai có thể trở thành tổng thống Mỹ?

 

Ai sinh ra ở Mỹ, có quốc tịch Mỹ đều có thể trở thành tổng thống Mỹ, nếu khi nhậm chức ít nhất là 35 tuổi và từng sống liên tục 14 năm ở Mỹ. Trước cuộc bầu cử chính thức, các đảng tiến hành lựa chọn ứng cử viên tổng thống của mình thông qua cuộc bầu cử sơ bộ ở các bang.

 

Những ai được phép bầu cử?

 

Mọi công dân Mỹ từ 18 tuổi, sống tại một trong các bang của Mỹ hoặc ở thủ đô Washington đều có quyền bầu cử. Những người không có quyền bầu cử là những người sống ở lãnh thổ hải ngoại, ví dụ như Puerto Rico, những người nhập cư bất hợp pháp, nhưng người đang bị tù hoặc bị tước quyền công dân. Công dân Mỹ gốc Phi mãi tới năm 1965 mới có quyền bầu cử. Những công dân Mỹ sống ở nước ngoài cũng có quyền bầu cử. Tổng cộng khoảng 200 triệu người Mỹ có quyền bầu cử.

 

Việc bầu cử được tiến hành như thế nào?

 

Trước hết, mỗi cử tri phải tự mình đăng ký, ghi tên mới có quyền bỏ phiếu. Rào cản đăng ký này là lý do để tỉ lệ cử tri bầu cử khá thấp, thông thường chỉ khoảng hơn 50% một chút, thấp hơn nhiều so với bình quân ở châu Âu. Mỗi bang lại có luật bầu cử riêng, nên quy trình bầu cử ở các bang rất khác nhau. Ví dụ như ở bang Oregon chỉ có bầu cử bằng thư. Ở một số bang lại được phép bầu cử sớm, tức là cử tri có thể bỏ phiếu trước ngày bầu cử chính thức.

 

Đại cử tri có nhiệm vụ gì?

 

Tổng thống Mỹ không phải trực tiếp do nhân dân bầu lên, mà gián tiếp thông qua Đoàn đại cử tri (Electoral College). 41 ngày sau ngày bầu cử chính thức 8/11/2016, các đại cử tri sẽ nhóm họp thành Đoàn đại cử tri để bỏ phiếu kín bầu tổng thống mới. Cử tri nào giành được đa số trong tổng số 270 lá phiếu của các đại cử tri là người thắng cử. Mỗi bang có số lượng đại cử tri khác nhau tùy theo tỉ lệ dân số. Ví dụ như bang California có tới 55 đại cử tri, nhưng bang Delaware nhỏ bé lại chỉ có 03 đại cử tri. Trong số 48 bang, ứng cử viên nào giành được đa số phiếu sẽ có được toàn bố số đại cử tri của bang đó. Chỉ có ở hai bang nhỏ là Maine và Nebraska là số đại cử tri được chia theo tỉ lệ phiếu bầu dành cho ứng cử viên. Trong trường hợp lá phiếu đại cử tri của hai bên ngang nhau là 269 phiếu thì Hạ nghị viện mới được bầu lên sẽ bầu chọn tổng thống và lúc này mỗi bang chỉ có một lá phiếu.

 

Swing States là gì và vì sao nó quan trọng?

 

Theo truyền thống, các Swing States (tạm dịch là các bang chao đảo) đóng vai trò quyết định trong cuộc bầu cử. Đây là các bang mà không có đảng nào trong hai đảng lớn chiếm đa số rõ rệt về mặt cấu trúc. Các bang này, lúc thì ủng hộ ứng cử viên của đảng Dân chủ, lúc thì ủng hộ ứng cử viên của đảng Cộng hòa nên có thể có vai trò quyết định tới kết quả tổng thể, vì vậy, các cuộc vận động tranh cử đặc biệt tập trung vào các bang này. Trên cở sở phân chia ghế trong Thượng nghị viện, người ta có thể nhận ra đây có phải là Swing States hay không. Mỗi bang thường có 02 thượng nghị sĩ. Nếu bang nào có một thượng nghị sĩ của đảng Dân chủ và một thượng nghị sĩ của đảng Cộng hòa thì thông thường đó là một Swing State. Trong những “bang chao đảo” có Florida, Ohio, Pennsylvania và Virginia.

 

Ngày bầu cử ở Mỹ luôn rơi vào ngày thứ ba

 

Từ năm 1845, ngày bầu cử tổng thống Mỹ được quy định vào ngày thứ ba, sau ngày thứ hai đầu tiên trong tháng 11. Như vậy, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ luôn dao động từ ngày 2 tới ngày 8 tháng 11. Quốc hội Mỹ đã quyết định lấy một lịch thống nhất như vậy là nhằm tạo điều kiện cho người nông dân. Trong tháng 11 thì người ta đã thu hoạch xong vụ mùa và khí hậu dễ chịu cho phép người ta có thể đi xa tới nơi bỏ phiếu.

 

Bao giờ người ta biết ai là người thắng cử?

 

Tiến trình bầu cử tổng thống Mỹ có ba giai đoạn. Trước tiên, các cử tri của từng bang bỏ phiếu chọn đại cử tri, đó là ngày bầu cử chính thức 8/11. Sau ngày bầu cử này sẽ có Đoàn đại cử tri với 538 thành viên. 41 ngày sau, vào ngày thứ hai sau thứ tư lần thứ hai trong tháng 12 thì các đại cử tri của các bang sẽ gặp nhau để bỏ phiếu bầu liên danh tổng thống và phó tổng thống. Đầu năm sau, Quốc hội sẽ kiểm phiếu của các đại cử tri. Nếu một ứng cử viên nào đạt được đa số tuyệt đối (quá bán) thì người đó thắng cử. Vào lúc 12 giờ ngày 20/1, tân tổng thống và phó tổng thống sẽ làm lễ tuyên thệ nhậm chức.

Tuy nhiên, thông thường là ngay sau ngày bầu cử 8/11, sau khi kiểm phiếu xong, biết được số lượng đại cử tri của hai ứng viên là có thể biết ai đã thắng cử. Việc các đại cử tri nhóm họp thành Đoàn đại cử tri để bầu tổng thống thương chỉ mang tính thủ tục, nên ít được giới truyền thông quan tâm.

 

Văn Long – Thoibao.de (Tổng hợp theo báo chí Đức)

Về trang chủ


Tin liên quan

Những bản tin khác