Tháng 7/1986, người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam không chờ được tới kỳ đại hội kế tiếp. Theo Thông tấn xã Việt Nam, ông qua đời sau thời gian lâm bệnh nặng; một số hãng tin quốc tế khi đó nhắc tới bệnh thận. Đó là Tổng Bí thư Lê Duẩn, người giữ cương vị suốt 26 năm. Sau sự kiện ấy, Nguyễn Văn Linh kế nhiệm và mở ra giai đoạn Đổi mới, thúc đẩy cải cách kinh tế, điều chỉnh chính sách đối ngoại, từng bước bình thường hóa quan hệ khu vực và quốc tế, tạo chuyển động lớn cho đất nước.
Gần bốn thập niên sau, cũng trong tháng 7, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng – người giữ cương vị lâu thứ nhì với 13 năm liên tiếp – qua đời, khép lại một giai đoạn chính trị nhiều dấu ấn. Người kế nhiệm là Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm; sau Đại hội Đảng lần thứ 14, ông chính thức đảm nhiệm vị trí tổng bí thư. Từ đây, dư luận đặt ra hai kịch bản đối nghịch: hoặc ông sẽ trụ vững lâu dài để định hình một chu kỳ quyền lực mới, hoặc nhiệm kỳ sẽ khép lại sớm bởi những sức ép cải cách, cân bằng nội bộ và bối cảnh khu vực – quốc tế biến động. Lịch sử từng cho thấy mỗi khúc quanh lãnh đạo đều kéo theo thay đổi lớn. Câu hỏi là: lần chuyển giao này sẽ mở ra một thời kỳ ổn định dài hơi, hay chỉ là một chặng ngắn đầy thử thách?
