Thái độ và phản ứng của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) trước khủng hoảng Cuba hiện nay (tháng 3/2026) thể hiện sự nhất quán với truyền thống „đoàn kết anh em“ lâu dài, ủng hộ mạnh mẽ về mặt chính trị, chia sẻ khó khăn, và kêu gọi gỡ bỏ cấm vận Hoa Kỳ. Không công khai phê phán hay thừa nhận bất kỳ sai lầm nào của chính quyền Cuba.
ĐCSVN và Chính phủ Việt Nam coi khủng hoảng Cuba (thiếu dầu, cúp điện diện rộng, biểu tình tố cáo bất lực nhà nước) chủ yếu do „bao vây, cấm vận đơn phương của Hoa Kỳ“ gây ra, kết hợp với thiên tai và khó khăn kinh tế chung – không phải do mô hình xã hội chủ nghĩa hay quản lý kém. Họ tránh đề cập đến các yếu tố nội tại như phụ thuộc dầu Venezuela, cơ sở hạ tầng cũ kỹ, hay biểu tình chống chính quyền (như vụ đốt văn phòng Đảng ở Morón ngày 14/3/2026).
Các phản ứng cụ thể và hành động
Dựa trên các tuyên bố chính thức (Bộ Ngoại giao, Thủ tướng, Tổng Bí thư Tô Lâm) và truyền thông nhà nước VN:
– Phản đối mạnh mẽ hành động của Hoa Kỳ:
– Từ đầu tháng 2/2026, khi Hoa Kỳ áp thuế quan bổ sung lên các nước cung cấp dầu cho Cuba (sau khi bắt Maduro và kiểm soát xuất khẩu Venezuela), Việt Nam đã „lo ngại sâu sắc“ và coi đây là hành động „tác động nghiêm trọng đến đời sống kinh tế – xã hội và sinh hoạt hàng ngày của nhân dân Cuba“.
– Việt Nam kêu gọi Hoa Kỳ gỡ bỏ ngay lập tức và vô điều kiện lệnh cấm vận đơn phương, đồng thời ủng hộ nghị quyết của LHQ chống cấm vận Cuba (như mọi năm).
– Truyền thông nhà nước (VietnamNet, Quân đội Nhân dân, VOV) nhấn mạnh „Hoa Kỳ leo thang bao vây kinh tế“ là nguyên nhân chính gây khủng hoảng năng lượng và nhân đạo.
– Cam kết hỗ trợ và chia sẻ:
– Thủ tướng Phạm Minh Chính (tháng 2/2026) khẳng định Việt Nam „luôn đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ Cuba trong khả năng của mình“, tin tưởng Cuba sẽ vượt qua và đạt thắng lợi mới.
– Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm Đổi Mới (cải cách kinh tế thị trường định hướng XHCN) với Cuba, nhưng nhấn mạnh „không thỏa hiệp về nền tảng chính trị“ – Cuba có thể mở cửa kinh tế mà vẫn giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
– Các chuyên gia nông nghiệp Việt Nam vẫn đang hỗ trợ Cuba (dự án trồng lúa, ngô, thức ăn chăn nuôi) dù Cuba thiếu điện và nhiên liệu – thể hiện „tình cảm thủy chung“ và không bỏ rơi anh em.
– Về biểu tình tố cáo bất lực nhà nước Cuba:
– ĐCSVN không lên án hay bình luận trực tiếp về các cuộc biểu tình (bao gồm vụ tấn công văn phòng Đảng ở Morón – hiếm hoi và bạo lực). Truyền thông Việt Nam hầu như không đưa tin chi tiết về nội dung chống chính quyền, chỉ mô tả chung là „khó khăn kinh tế – xã hội“ hoặc tập trung vào hậu quả cấm vận.
– Thay vào đó, họ nhấn mạnh „đoàn kết quốc gia“ và „lòng tin vào Đảng Cộng sản Cuba“ dưới sự lãnh đạo của Díaz-Canel, tương tự như cách Việt Nam xử lý các sự kiện nội bộ.
Phân tích
– Lý do thái độ này: Quan hệ Việt Nam – Cuba là „đặc biệt, mẫu mực“ (Fidel Castro từng nói „Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình“). ĐCSVN coi Cuba là biểu tượng cách mạng, đồng minh xã hội chủ nghĩa cuối cùng ở châu Mỹ Latinh. Bất kỳ sự im lặng hoặc phê phán nào cũng có thể bị coi là „phản bội anh em“ và ảnh hưởng đến uy tín của chính ĐCSVN (đang lãnh đạo Việt Nam ổn định kinh tế, xã hội nhờ Đổi Mới và mở cửa giao thương với Tây Phương).
– Chiến lược thực tế: Việt Nam không thể hỗ trợ lớn về dầu (Việt Nam cũng nhập khẩu dầu), nhưng dùng ngoại giao (kêu gọi LHQ, quan hệ với Hoa Kỳ/Trung Quốc) để giảm áp lực lên Cuba. Việc chia sẻ kinh nghiệm Đổi Mới là cách gián tiếp khuyên Cuba „cải cách kinh tế mà không thay đổi chính trị“ – giống như Việt Nam đã làm.
– Rủi ro tiềm ẩn: Nếu khủng hoảng Cuba dẫn đến sụp đổ chế độ, ĐCSVN sẽ phải đối mặt với „hiệu ứng domino“ về mặt tư tưởng (một đảng CS nữa thất bại và sụp đổ). Hiện tại, họ chọn cách „đứng về phía anh em“ để củng cố lập trường XHCN, đồng thời tránh đối đầu trực tiếp với Hoa Kỳ (Việt Nam đang mong muốn cải thiện quan hệ với Washington).
Tóm lại, ĐCSVN phản ứng bằng lời lẽ ủng hộ vững chắc, kêu gọi gỡ cấm vận, cam kết hỗ trợ trong khả năng, nhưng hoàn toàn im lặng về biểu tình chống chính quyền và không thừa nhận bất kỳ sai lầm hệ thống nào ở Cuba.
Ks. Nguyễn Ngọc Bảo
