Trận chiến Huế trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 là một trong những giai đoạn khốc liệt của chiến tranh Việt Nam. Con số 731 người được nhắc đến trong nhận định trên cần có nguồn cụ thể để xác định đó là nhóm người nào, tử trận trong hoàn cảnh nào và liệu con số có được các tài liệu lịch sử đáng tin cậy xác nhận hay không. Nếu thiếu những căn cứ ấy, việc dùng con số để kết luận về kết cục của cả miền Nam vẫn chỉ là một giả thuyết.
Lập luận rằng nếu những người này không tử trận thì miền Nam có thể đã thay đổi cục diện từ năm 1968 đặt ra một câu hỏi phản thực về lịch sử. Tuy nhiên, diễn biến chiến tranh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chiến lược quân sự, nguồn lực, tình hình chính trị và sự can dự quốc tế. Không thể chỉ dựa vào số người tử trận để khẳng định một kết quả lịch sử khác chắc chắn sẽ xảy ra. Lịch sử vốn đã phức tạp, nên những chữ “nếu như” càng cần được xem xét thận trọng.
Dẫu đứng ở phía nào của chiến tuyến, những người tham gia chiến tranh vẫn là con người Việt Nam, chịu tác động của thời đại, niềm tin chính trị và hoàn cảnh sống. Nhắc đến tuyên truyền hay nhận thức sai lệch cũng cần có bằng chứng cụ thể, thay vì mặc nhiên quy kết động cơ của cả một nhóm người. Tranh luận về năm 1968 có thể gay gắt, nhưng sự nghiêm túc với lịch sử đòi hỏi phân biệt rõ sự kiện đã được xác minh, cách diễn giải và giả thuyết. Bởi quá khứ không thể thay đổi bằng lời khẳng định, còn sự mất mát của con người không nên trở thành công cụ để đơn giản hóa một cuộc chiến phức tạp.
https://www.facebook.com/share/p/1JCz8F1YBK/
